Thứ ba 18/08/2026 - 15:55:11

Kiểm định cần trục tháp là công việc quan trọng nhằm đánh giá tình trạng kỹ thuật và khả năng làm việc an toàn của thiết bị trước và trong quá trình sử dụng. Với đặc thù thường làm việc ở độ cao lớn, tầm với rộng và nâng các tải trọng đáng kể, cần trục tháp cần được kiểm soát chặt chẽ về kết cấu, cơ cấu nâng, hệ thống điện, thiết bị an toàn cũng như điều kiện lắp đặt.

Hiện nay, quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn đối với cần trục tháp được quy định tại QTKĐ: 01-2016/BXD, ban hành kèm theo Thông tư 29/2016/TT-BXD và đã được sửa đổi, bổ sung. Văn bản hợp nhất 61/2026/VBHN-TT-BXD được Bộ Xây dựng ban hành ngày 13/07/2026; các nội dung sửa đổi theo Thông tư 42/2026/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 15/08/2026.

1. Cần trục tháp là gì?

Cần trục tháp là thiết bị nâng được sử dụng phổ biến trong các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp, nhà cao tầng và các dự án có yêu cầu vận chuyển vật liệu ở độ cao lớn.

Thiết bị thường gồm các bộ phận chính như:

• Thân tháp.

• Cần chính.

• Xe con.

• Cơ cấu nâng.

• Cơ cấu quay.

• Cơ cấu thay đổi tầm với.

• Cáp thép và móc nâng.

• Đối trọng.

• Cabin hoặc hệ thống điều khiển.

• Hệ thống giới hạn hành trình và các thiết bị an toàn.

Trong quá trình làm việc, các bộ phận này phải phối hợp đồng bộ. Chỉ một chi tiết bị hư hỏng hoặc điều chỉnh không đúng cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành của toàn bộ thiết bị.

2. Vì sao cần kiểm định cần trục tháp?

Cần trục tháp thường phải làm việc liên tục trong môi trường công trường, chịu tác động của tải trọng, rung động, thời tiết và điều kiện thi công thay đổi.

Việc kiểm định giúp đánh giá các yếu tố quan trọng như:

• Tình trạng kết cấu thép.

• Cơ cấu nâng, hạ tải.

• Hệ thống phanh.

• Cáp thép, puly, móc nâng.

• Cơ cấu quay và xe con.

• Hệ thống điện.

• Thiết bị hạn chế tải trọng.

• Thiết bị giới hạn hành trình.

• Các thiết bị bảo vệ và cảnh báo.

• Điều kiện lắp đặt, liên kết và ổn định của thiết bị.

Mục tiêu không chỉ là hoàn thiện hồ sơ mà quan trọng hơn là phát hiện các nguy cơ mất an toàn trước khi thiết bị tiếp tục làm việc.

3. Khi nào cần kiểm định cần trục tháp?

Tùy tình trạng và quá trình sử dụng, cần trục tháp có thể phát sinh các nhu cầu kiểm định khác nhau, chẳng hạn:

Kiểm định lần đầu

Thực hiện trước khi đưa thiết bị thuộc diện phải kiểm định vào sử dụng theo quy định áp dụng.

Kiểm định định kỳ

Thực hiện trong quá trình sử dụng nhằm đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn của thiết bị theo chu kỳ quy định.

Kiểm định bất thường

Có thể phát sinh khi thiết bị được sửa chữa lớn, thay đổi kết cấu hoặc bộ phận quan trọng, xảy ra sự cố, tai nạn hoặc có yêu cầu kiểm tra lại tình trạng an toàn.

Đối với từng trường hợp cụ thể, cần xác định đúng loại kiểm định và tình trạng thực tế của thiết bị để chuẩn bị hồ sơ và phương án kiểm định phù hợp.

4. Hồ sơ cần chuẩn bị khi kiểm định cần trục tháp

Để quá trình kiểm định thuận lợi, đơn vị sử dụng nên chuẩn bị đầy đủ hồ sơ liên quan đến thiết bị.

Một số thông tin thường cần có gồm:

• Hồ sơ kỹ thuật của cần trục tháp.

• Thông số kỹ thuật của thiết bị.

• Tải trọng nâng.

• Chiều cao làm việc.

• Tầm với.

• Hồ sơ lắp đặt.

• Hồ sơ sửa chữa, bảo dưỡng nếu có.

• Kết quả kiểm định trước đó đối với thiết bị đã qua sử dụng.

• Các tài liệu liên quan đến nguồn gốc và tình trạng thiết bị theo yêu cầu của quy trình áp dụng.

Hồ sơ cụ thể có thể khác nhau tùy trường hợp, loại thiết bị và tình trạng thực tế.

5. Quy trình kiểm định cần trục tháp

Quy trình kiểm định được thực hiện theo các bước kỹ thuật tương ứng với quy trình kiểm định hiện hành.

Bước 1: Kiểm tra hồ sơ

Kiểm định viên xem xét hồ sơ kỹ thuật, thông số thiết bị, lịch sử sử dụng và các tài liệu liên quan.

Bước 2: Kiểm tra bên ngoài

Tiến hành kiểm tra tình trạng tổng thể của cần trục tháp, đặc biệt là kết cấu thép, các mối nối, bu lông, chốt, liên kết và các bộ phận chịu lực.

Bước 3: Kiểm tra các cơ cấu

Kiểm tra cơ cấu nâng, cơ cấu quay, cơ cấu di chuyển xe con, phanh, cáp thép, móc và các bộ phận liên quan.

Bước 4: Kiểm tra hệ thống điện và thiết bị an toàn

Kiểm tra các hệ thống điều khiển, thiết bị giới hạn, bảo vệ quá tải, giới hạn hành trình và các thiết bị an toàn được trang bị trên cần trục.

Bước 5: Thử không tải

Cho thiết bị vận hành không tải để đánh giá hoạt động của các cơ cấu.

Bước 6: Thử tải

Thực hiện thử tải theo quy trình và điều kiện áp dụng để đánh giá khả năng làm việc an toàn của thiết bị.

Bước 7: Đánh giá và lập biên bản

Sau khi hoàn thành các bước kiểm tra, kiểm định viên đánh giá kết quả và lập biên bản kiểm định.

Từ ngày 15/08/2026, trường hợp cần trục tháp không đạt yêu cầu kỹ thuật an toàn, tổ chức kiểm định chỉ thực hiện các bước theo quy định và cấp biên bản kiểm định, trong đó phải nêu rõ lý do không đạt, kiến nghị khắc phục và thời hạn thực hiện kiến nghị.

6. Những bộ phận cần đặc biệt lưu ý

Trong quá trình sử dụng cần trục tháp, doanh nghiệp nên thường xuyên theo dõi:

Cáp thép: kiểm tra tình trạng mòn, đứt sợi, biến dạng và các dấu hiệu bất thường.

Móc nâng: kiểm tra biến dạng, nứt, mòn và tình trạng của các chi tiết an toàn.

Phanh: đảm bảo khả năng giữ và dừng tải theo yêu cầu.

Kết cấu thép: chú ý các vị trí liên kết, mối hàn, bu lông và các khu vực chịu tải.

Thiết bị giới hạn: đảm bảo các thiết bị giới hạn hành trình, giới hạn tải và cảnh báo hoạt động đúng chức năng.

Nền móng và liên kết: đặc biệt quan trọng đối với cần trục tháp lắp đặt cố định.

7. Doanh nghiệp cần làm gì trước khi kiểm định?

Trước ngày kiểm định, nên:

1. Kiểm tra tổng thể thiết bị.

2. Vệ sinh các vị trí cần kiểm tra.

3. Kiểm tra và bảo dưỡng các cơ cấu cần thiết.

4. Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ.

5. Đảm bảo khu vực kiểm định đủ điều kiện an toàn.

6. Bố trí người có trách nhiệm phối hợp với kiểm định viên.

7. Chuẩn bị tải thử theo yêu cầu của phương án kiểm định.

Việc chuẩn bị tốt giúp hạn chế tình trạng phải kiểm định lại hoặc kéo dài thời gian xử lý do thiết bị chưa đủ điều kiện.

8. Dịch vụ kiểm định cần trục tháp

Đối với các doanh nghiệp đang sử dụng cần trục tháp tại công trường, việc chủ động kiểm tra thời hạn kiểm định và tình trạng kỹ thuật của thiết bị là rất cần thiết.

Nếu cần tư vấn kiểm định cần trục tháp, doanh nghiệp nên cung cấp các thông tin cơ bản như:

• Loại cần trục.

• Tải trọng nâng.

• Chiều cao.

• Tầm với.

• Địa điểm lắp đặt.

• Tình trạng kiểm định hiện tại.

• Hồ sơ thiết bị đang có.

Từ đó, đơn vị kiểm định có thể tư vấn phạm vi công việc, hồ sơ cần chuẩn bị và phương án thực hiện phù hợp.

Đừng để đến khi công trường cần vận hành mới phát hiện cần trục đã hết hạn kiểm định hoặc chưa đủ hồ sơ. Chủ động kiểm định đúng thời hạn giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro, đảm bảo an toàn và hạn chế gián đoạn thi công.

Căn cứ pháp lý tham khảo: Văn bản hợp nhất 61/2026/VBHN-TT-BXD và Thông tư 42/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng.