Thứ năm 16/07/2026 - 10:31:07

Ngày 29/6/2026, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 42/2026/TT-BXD sửa đổi, bổ sung một số quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn đối với máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động trong lĩnh vực xây dựng. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/8/2026 và được đánh giá là một trong những văn bản quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống quản lý an toàn đối với các thiết bị thi công xây dựng có nguy cơ cao.

Việc ban hành Thông tư 42/2026/TT-BXD không chỉ nhằm cập nhật các quy trình kiểm định cho phù hợp với Luật An toàn, vệ sinh lao động và các quy chuẩn kỹ thuật hiện hành, mà còn góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng công tác kiểm định, đồng thời tăng cường trách nhiệm của các tổ chức kiểm định, chủ đầu tư và nhà thầu trong việc đảm bảo an toàn lao động.

1. Mục tiêu của việc sửa đổi quy trình kiểm định

Trong những năm gần đây, số lượng thiết bị cơ giới và máy móc phục vụ thi công xây dựng ngày càng tăng cả về chủng loại lẫn quy mô sử dụng. Các thiết bị như cần trục tháp, vận thăng, sàn treo nâng người, máy ép cọc, máy đóng cọc hay cần phân phối bê tông đều thuộc nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Chỉ cần một sai sót nhỏ trong quá trình vận hành hoặc kiểm định cũng có thể dẫn đến những sự cố nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Do đó, việc sửa đổi các quy trình kiểm định nhằm đạt được các mục tiêu chính sau:

- Chuẩn hóa quy trình kiểm định theo các quy chuẩn kỹ thuật mới.

- Loại bỏ các thủ tục hành chính không còn phù hợp.

- Nâng cao tính minh bạch trong hoạt động kiểm định.

- Bảo đảm thiết bị trước khi đưa vào sử dụng đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về an toàn kỹ thuật.

- Tăng cường khả năng giám sát và quản lý của cơ quan nhà nước.

2. Bãi bỏ yêu cầu nộp Giấy chứng nhận hợp quy

Một trong những điểm mới được nhiều doanh nghiệp quan tâm là việc bãi bỏ yêu cầu bắt buộc phải có Giấy chứng nhận hợp quy trong hồ sơ kiểm định đối với một số loại thiết bị.

Theo quy định trước đây, khi thực hiện kiểm định lần đầu hoặc kiểm định định kỳ đối với nhiều thiết bị xây dựng, doanh nghiệp phải xuất trình Giấy chứng nhận hợp quy do tổ chức chứng nhận được chỉ định cấp. Trên thực tế, yêu cầu này khiến nhiều doanh nghiệp phải thực hiện đồng thời hai thủ tục riêng biệt là chứng nhận hợp quy và kiểm định kỹ thuật an toàn, dẫn đến phát sinh chi phí và kéo dài thời gian chuẩn bị hồ sơ.

Thông tư 42/2026/TT-BXD đã loại bỏ yêu cầu này, giúp giảm bớt giấy tờ không cần thiết và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc bãi bỏ không đồng nghĩa với việc giảm yêu cầu về an toàn. Các thiết bị vẫn phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí kỹ thuật trong quá trình kiểm định và phải chứng minh nguồn gốc, xuất xứ, hồ sơ kỹ thuật cũng như tình trạng an toàn của thiết bị theo quy định.

Đây được xem là bước cải cách thủ tục hành chính theo hướng lấy kết quả kiểm định thực tế làm cơ sở đánh giá chất lượng và mức độ an toàn của thiết bị.

3. Bổ sung căn cứ áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 18:2021/BXD

Thông tư mới bổ sung việc áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 18:2021/BXD về an toàn trong thi công xây dựng vào các quy trình kiểm định.

Điều này có ý nghĩa quan trọng vì trước đây nhiều quy trình kiểm định chủ yếu tập trung vào các chỉ tiêu kỹ thuật riêng của từng loại máy mà chưa gắn kết đầy đủ với các yêu cầu tổng thể về an toàn tại công trường.

Việc viện dẫn QCVN 18:2021/BXD giúp thống nhất cơ sở đánh giá giữa công tác kiểm định thiết bị và công tác quản lý an toàn trong thi công xây dựng. Các nội dung như điều kiện lắp đặt, khoảng cách an toàn, hệ thống chống rơi, chống lật, bảo vệ điện, biển báo, tín hiệu cảnh báo và yêu cầu đối với người vận hành đều được xem xét đồng bộ hơn trong quá trình kiểm định.

Điều này giúp hạn chế tình trạng thiết bị đạt yêu cầu về kỹ thuật nhưng chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện an toàn khi đưa vào sử dụng thực tế.

4. Thay đổi quy trình xử lý khi thiết bị không đạt yêu cầu kiểm định

Một điểm mới đáng chú ý khác là quy định rõ cách thức xử lý đối với các thiết bị không đạt yêu cầu kiểm định.

Theo quy định mới, tổ chức kiểm định vẫn phải thực hiện đầy đủ các bước kiểm tra theo quy trình. Nếu phát hiện thiết bị không bảo đảm an toàn, đơn vị kiểm định sẽ lập biên bản ghi nhận kết quả, nêu rõ nguyên nhân, các nội dung chưa đạt, kiến nghị biện pháp khắc phục và thời hạn hoàn thành.

Chỉ sau khi doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục và thiết bị được kiểm định lại đạt yêu cầu thì mới được cấp kết quả kiểm định đạt.

Quy định này giúp tăng tính minh bạch trong hoạt động kiểm định, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho doanh nghiệp thực hiện việc sửa chữa, cải tạo hoặc thay thế các bộ phận không bảo đảm an toàn.

5. Các thiết bị chịu tác động của Thông tư

Thông tư 42/2026/TT-BXD sửa đổi quy trình kiểm định đối với nhiều loại thiết bị được sử dụng phổ biến trong thi công xây dựng, bao gồm:

- Cần trục tháp.

- Máy vận thăng.

- Sàn treo nâng người.

- Hệ thống cốp pha trượt.

- Cần phân phối bê tông độc lập.

- Máy khoan.

- Máy ép cọc.

- Máy đóng cọc.

Đây đều là các thiết bị có nguy cơ gây tai nạn lao động cao nếu không được kiểm định và vận hành đúng quy định.

6. Tác động đối với doanh nghiệp xây dựng

Đối với các doanh nghiệp xây dựng, chủ đầu tư và nhà thầu thi công, Thông tư 42/2026/TT-BXD mang lại cả thuận lợi và yêu cầu mới.

Về mặt tích cực, doanh nghiệp được giảm bớt thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí chuẩn bị hồ sơ kiểm định. Việc bỏ yêu cầu Giấy chứng nhận hợp quy giúp rút ngắn quá trình đưa thiết bị vào sử dụng mà vẫn bảo đảm tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật thông qua hoạt động kiểm định.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng phải nâng cao chất lượng quản lý thiết bị. Hồ sơ kỹ thuật, hồ sơ bảo trì, nhật ký sửa chữa và hồ sơ vận hành cần được lưu giữ đầy đủ để phục vụ công tác kiểm định. Đồng thời, việc đào tạo người vận hành, bảo dưỡng định kỳ và kiểm tra tình trạng kỹ thuật của thiết bị trước khi kiểm định trở nên quan trọng hơn nhằm giảm nguy cơ không đạt yêu cầu.

Đối với các tổ chức kiểm định, Thông tư đặt ra yêu cầu phải cập nhật quy trình chuyên môn, đào tạo kiểm định viên theo các quy định mới và áp dụng thống nhất QCVN 18:2021/BXD trong quá trình đánh giá thiết bị.

Kết luận

Thông tư số 42/2026/TT-BXD là bước điều chỉnh quan trọng trong hệ thống pháp luật về an toàn lao động trong lĩnh vực xây dựng. Những sửa đổi tập trung vào đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng hoạt động kiểm định và tăng cường hiệu quả quản lý rủi ro đối với các thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động.

Việc bãi bỏ một số yêu cầu về hồ sơ không làm giảm mức độ kiểm soát an toàn mà chuyển trọng tâm sang đánh giá trực tiếp tình trạng kỹ thuật của thiết bị và điều kiện vận hành thực tế. Đây là xu hướng phù hợp với mục tiêu cải cách hành chính, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản lý an toàn lao động, hạn chế tai nạn trong thi công xây dựng và bảo đảm hoạt động của các công trình diễn ra an toàn, ổn định và bền vững.